Бидайдың қауіпті зиянкесі – бидай трипсі
Жаңалықтар
Қалыптасқан құрғақшылық ауа райы жағдайы жаздық дәнді дақылдар егістіктерінде бидайдың ең қауіпті зиянкестерінің бірі – бидай трипсінің көбеюіне және зияндылығының артуына қолайлы жағдай туғызды. Бұл ұсақ болғанымен аса қауіпті зиянкес өнімнің 50-70%-ға дейінгі бөлігін жойып, оның сапасын едәуір төмендетуі мүмкін. Сондықтан болашақ өнімді сақтап қалу үшін зиянкесті дер кезінде анықтап, егістіктерді тиімді қорғау шараларын жүргізу аса маңызды.
Бидай трипсі– дене ұзындығы небәрі 1–2 мм болатын жәндік. Кішкентай болғанымен, оның егінге тигізетін зияны өте зор. Трипстің ересек дарақтары мен дернәсілдері өсімдік шырынымен қоректеніп, масақ қабыршақтары мен өсімдіктің басқа бөліктерінің ұлпаларын тесіп зақымдайды. Соның салдарынан масақтағы дәннің толыққанды қалыптасуы бұзылады, дәннің толысуы төмендеп, салмағы азаяды, нәтижесінде егін өнімділігі айтарлықтай кемиді.
Биылғы жылы қалыптасқан құрғақшылық бидай трипсінің жаппай көбеюіне қолайлы жағдай туғызды. Ылғалдың тапшылығы өсімдіктерді әлсіретіп, оларды зиянкестердің зақымдауына осал етеді, сондай-ақ трипстің дамуы мен көбеюін жеделдетеді. Мұндай жағдайда бұл мәселеге немқұрайлы қарау ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер үшін елеулі өнім шығынына әкелуі мүмкін. Бидай трипсімен тиімді күресудің негізі – егістіктерге жүйелі түрде фитосанитариялық мониторинг жүргізу және зиянкес саны экономикалық зияндылық шегіне жеткен кезде инсектицидтермен уақтылы өңдеу жұмыстарын жүргізу болып табылады.
Мониторинг – зиянкеспен күрестегі басты құрал. Бидайдың түптену кезеңінен бастап егістіктерге жүйелі түрде фитосанитариялық бақылау жүргізу қажет. Бұл зиянкестің алғашқы белгілерін дер кезінде анықтап, оның таралу деңгейі мен санын бағалауға мүмкіндік береді. Көзбен шолып тексеру. Өсімдіктерді мұқият қарап, әсіресе масақтарға, жапырақтар мен сабақтарға ерекше назар аударыңыз. Ұзынша келген, түсі қара-қоңыр немесе сарғыш болатын ұсақ жәндіктердің болуын анықтаңыз.
Инсектицидтік өңдеу – алдын ала әрекет ету. Масақтың ерте даму кезеңдері – аса маңызды сәт болып табылады: инсектицидтік өңдеудің ең жоғары тиімділігі масақтың ең алғашқы даму сатыларында байқалады. Дәл осы кезеңде трипс жас масақшаларды белсенді түрде зақымдап, елеулі зиян келтіреді. Бидайдың түптену, түтікке шығу және масақтану фазалары инсектицидтерді қолдануға ең қолайлы уақыт болып саналады. Бұл даму сатыларында бидай барынша осал келеді, ал уақтылы қорғау шаралары өнімнің айтарлықтай жоғалуын болдырмауға мүмкіндік береді. Өсімдік ұлпаларына сіңіп, ұзақ уақыт қорғаныс әсерін қамтамасыз ететін жүйелік инсектицидтерді (әсер етуші заттары: имидаклоприд, тиаметоксам және т.б.) қолдану ұсынылады. Зиянкес популяциясының препараттарға төзімділігінің (резистенттілігінің) дамуын болдырмау үшін әсер ету механизмі әртүрлі инсектицидтерді кезектестіріп қолдану қажет.
Бидай трипсі – әсіресе құрғақшылық жағдайында жаздық бидай өнімдеріне елеулі қауіп төндіретін зиянкес. Алайда дер кезінде жүргізілетін мониторинг пен инсектицидтерді сауатты қолдану арқылы аграрийлер егістіктерін тиімді қорғап, өнім шығынын барынша азайта алады.Табыстың негізгі кілті – зиянкестің биологиясын терең түсінуге және егістіктің жағдайын тұрақты бақылауға негізделген белсенді әрекет ету тәсілі. Бидай трипсінен егінді қорғауға салынған инвестициялар – азық-түлік қауіпсіздігі мен аграрлық сектордың тұрақты дамуына қосылған үлес болып табылады.
